İnsanlar hayaletlere neden inanır? Eğlence için mi? Hayır! Ölümden sonra bir şeyler olduğu ihtimali için.1408 (2007)

Kara Melekler: Karanlık Ülke’den 13 Görüntü

Korku Genel

Özel Dosya

BurakBayülgen

31 Temmuz 2012

1 Adet Yorum

1

1929 Charleston, Batı Virginia doğumlu besteci George Crumb’ın Kronos Quartet tarafından kaydedildiği albüme ismini veren eseri Black Angels, Karanlık Ülke’den On üç Görüntü yan başlığıyla albümdeki diğer bestecilerin aranje edilmiş ve yorumlanmış eserlerleriyle birlikte farklı coğrafyalardaki savaş ve yıkıma tanıklık eden ve ettirten, aksi ve katı temalar sunuyor.

Rönesans’ın en önemli İngiliz bestecilerinden olan Thomas Tallis’in ilk defa Kraliçe Elizabeth’in kırkıncı yaş günü kutlamalarında seslendirilen, beş sesten oluşan sekiz koro için yazdığı koral beste Spem in Alium (Sing and Glorify) Thomas Tallis’in de müzikal olarak katkıda bulunduğu dönemlere göre en iyi seçimdi. Hem VIII. Henry ve Edward VI’ın kısa saltanatı, hem Kraliçe Mary, hem de Kraliçe Elizabeth’in saltanatı için müzikler yazmış olan Thomas Tallis, Katoliklik ile Protestanlık arasındaki görüş farkının ve ciddi çatışmanın olduğu bu zor dönemde başarıyla müziğini değişimlere uydurabilmiş bir besteciydi. Tallis’in eserleri Kraliçe Elizabeth’in verdiği izinle basılabilmiş, bu izinden öğrencisi William Byrd de yararlanmıştı. Bu izin Thomas Tallis ve William Byrd’i bu sefer müzik basımı açısından da İngiliz tarihine ilkler olarak geçirecekti.

Bir hümanist olan George Crumb’ın eseri Black Angels’da kemanın Şeytan’ı dile getiren, çellonun da Tanrı’yı dile getiren simgesel özellikleri çalma biçimleriyle somutlaşıyor. Sıradışı ton renklerine (timbre) meraklı Crumb’ın eserlerinde elektronik enstrümanların yahut elektriğe bağlanmış akustik enstrümanların tercih edildiği ve sesin yükseltilebildiği performans biçimleri öne çarpıyor. Aynı zamanda sanatçıların eserini sıradışı yöntemlerle yorumlaması bekleniyor. Numerolojiye düşkün olduğu söylenen George Crumb kullandığı 13 ve 7 rakamlarıyla ve bu rakamların eser içinde kullanılma biçimleriyle (13 tane 7 veya 7 tane 13) sadece teknik bir biçimciliği değil, Tanrı, ölüm ve Şeytan kavramlarını bünyesinde barındırmaya özen gösteren korku sanatları için de bir ifade alanı ve okunması ilginç bir eser bırakmıştır. Eserin bestelenme tarihi olan Mart 1970, Cuma’nın 13’ü imzası da eserin alıcısı için oldukça cazip gelen bir tarih olmalı…

George Crumb’ın kendi sözleriyle anlattığı ve George Crumb: Profile of a Composer isimli 1986’da yayınlanmış kitaptan Kronos Quartet’in Black Angels albümünün kartoletine yansıyan sözler şöyle:

“Black Angels’ın numerolojik sembolizmi belki de kulak için çok algılanabilir değildir, yine de müzikal yapıya sadık bir şekilde yansımıştır. Bu sihirli ilişki çeşitli biçimlerde dışa vurulmuştur. Mesela; uzunluk, tek tonların gruplaştırılması, süreç, tekrarlama modeli gibi… Tonal müziğe bir takım imaları var: Schubert’in “Death and Maiden” dörtlüsünden alıntı; orijinal Sarabande; God-Music’in devamlı, aralıksız Si-Majör tonu, Latin sekans, Dies Irae (Day of Wrath, Azap Günü’ne referanslar… Eser Diabolus in Musica (3’lü aralıklar) ve Trillo Di Diavolo (Şeytan Trili) gibi geleneksel müzikal sembolizmlerle dolu.”

Istvan Marta – Doom. A sigh

Black Angels’ın Crumb’ın hümanizmi ve Vietnam Savaşı’ndan esinlenerek oluşturulması, Kronos Quartet’in albümlerine Shostakovich’in Quartet No.8 eserini de icra edilmek üzere almalarında bir zevk meselesi tesadüfü değil. Yine Shostakovich’in ağzından aktarılan ve 1979 yılında yayınlanan Testimony, The Memoirs of Dmitri Shostakovich’ten albüm kartonetine giren sözler şu şekilde:

“Hitler tarafından öldürülenler için sonsuz bir acı duyuyorum, fakat Stalin’in emirleri tarafından öldürülenler için duyduğum acı daha az değil. İşkence görmüş, vurulmuş veya açlığa terkedilmiş herkes için acı çekiyorum. Hitler ile savaş başlamadan ülkemizde böyle milyonlarca kişi vardı. Senfonilerimin büyük çoğunluğu mezar taşlarıdır. İnsanlarımızın çoğu öldü ve kimsenin; akrabalarının bile bilmediği yerlere gömüldüler. Çoğu arkadaşımın başına bunlar geldi. Mezar taşlarını nereye koyarsınız? Bunu, onlar için sadece müzik başarabilir. Kurbanların her biri için bir kompozisyon yazmak istiyorum ama bu mümkün değil. Bu yüzden müziğimi onlara adıyorum.”

Black Angels albümünü oluşturan tema ürpertiden ziyade büyük bir reaksiyon. Albümde yer alan diğer eserlerden biri de 1874 yılında doğan besteci Charles Ives’ın They Are There! isimli eseri. Eser aynı zamanda War Song March olarak da biliniyor. Yaylı kısımların aranjmanı John Geist tarafından yapılmış. Eser I. Dünya Savaşı sırasında koro ve orkestra için He is There ismiyle yazılsa da Ives, eserini II. Dünya Savaşı’na bir tepki olarak yeniden gözden geçiriyor ve eserin ismi They Are There oluyor.

1952 doğumlu Macar besteci Istvan Marta’nın eseri Doom. A Sigh ise Crumb’ın Black Angels’ına rağmen albümün en ürpertici ve ürperttiği kadar yürek dağlayan eseri. Doom. A Sigh, Marta’nın Romanya’daki Trunk Köyü ziyareti sırasında kaydettiği iki şarkıya dayanıyor. Birincisi 58 yaşındaki Bayan Pieter Benedek tarafından uzun yıllar önce kaybettiği ailesine yakılan bir ağıt. İkincisi ise 46 yaşındaki Bayan Gergel Imre tarafından kanlı savaşın anıldığı bir ağıt. 1973 yılında Romanya’nın Trunk isimli bir köyünü ziyaret eden Ives, oranın yerel müziklerini kaydediyor. Bu köy dört yüz Macar’ın yaşadığı, okulun olmadığı ve devletin sürekli baskı altında tuttuğu bir yer. Ives, orada hoşça karşılandığını söylüyor fakat köyden ayrılışının ardından öğreniyor ki ona şarkı söyleyenler yüksek para cezalarına çarptırılmış ve 1973 sonrasında bir baz istasyonunun kurulması için köylüler orayı terk etmek zorunda kalmış. Tüyleri ürperten bir şekilde Ives, 1974 yılında Rumence bir mesaj alıyor ve mesaj şöyle diyor: “Bir daha gelme!”

Bu yüz kızartıcı tablonun içinde yukarıda değinilen Thomas Tallis’in Spem in Alium’u da icra edilmek zorundaydı. Hem de Crumb’ın Black Angels’ının hemen ardından. Crumb’ın eserinin üçüncü ve son bölümü olan The Return (geri dönüş) Tanrı’nın Şeytan ve kötülük üzerindeki galibiyetini müzikal olarak anlamlandırıyordu ve Rönesans’ın büyük bestecisinin kırk ses için yazdığı ilahi, albümde savaş ve yıkımı temsil eden dörtlü (quartet) müziğine nazaran yine bir yaylı dörtlüsü için aranje ediliyor ve yorumlanıyordu. Spem in Alium’un metni ise şöyledir:

“Umudum senden başka kimseden değildir,
Israel’in Tanrısı,
hem öfkelenebilen hem de merhamet gösteren,
acı içindeki bir adamın günahlarını affedebilen
Tanrım, cennetin ve dünyanın yaratıcısı
alçakgönüllülüğümüzü unutma” (Latince metinden…)

DERLEMEDE KULLANILAN KAYNAKÇA:

Kronos Quartet, Black Angels CD Kartonet, Elektra Nonesuch, 1990.
http://en.wikipedia.org/wiki/George_Crumb
http://en.wikipedia.org/wiki/Black_Angels_(Crumb)
http://www.youtube.com/watch?v=-eivpfcAp0k

Korkusitesi için derleyen Burak Bayülgen

Önceki Sonraki

27

Paylaşım

Yazar: Burak Bayülgen

Tüm Yazıları
9 Haziran 1983’te doğan Burak Bayülgen 7 yaşında korku filmleri ile tanıştı. İlkokulda hayallerinde korku sinemasını meslek edinip Freddyler ve Jasonlar ile iç içe bir hayat düşleyerek bir kaçış yaşayan Burak aynı zamanda ironik bir şekilde Walt Disney klasiklerine de ilgi duydu. Lisansını ve yüksek lisansını Sinema-TV üzerine tamamladıktan sonra en çok yapmak istediği işe yani yazı yazmaya koyuldu. 1 sene konservatuvarda yarı zamanlı opera/şan bölümüyle de haşır neşir olmuş olması Burak’a film müzikleri yapma şansını da doğurdu. Pek çok öğrenci/festival filminin müziklerini yapan Burak en hüzünlü filme bile korku temalı müzikler yaparak tepkiler alsa da mutlu ve huzurludur. Çocuklar için de masal kitapları yazmasına rağmen korku sanatları üzerine incelemeler yazmayı bırakmamak için and içmiştir.

Yorumlar (1 Yorum)

YORUM YAZ

Yorum yapabilmek için giriş yapmalısınız.